Nietes

“Ik ben niet onzeker.”
“Ik heb helemaal geen moeite met feedback.”
“Stress? Nee hoor, ik floreer juist onder druk.”

In mijn werk als begeleider van professionals hoor ik ze regelmatig voorbijkomen: de stellige ontkenningen. Hoe harder iemand roept dat er niks aan de hand is, hoe harder mijn interne radar begint te piepen. Want achter een luidruchtige ‘nietes’ schuilt nagenoeg altijd een fluisterende waarheid die dolgraag gehoord wil worden.

Ontkenning is een fascinerend mechanisme. In supervisie en coaching komt dat voortdurend terug. Het is geen onwil, en het is zeker geen liegen. Ontkenning is een psychisch schild. Een instinctieve bodyguard die omhoogschiet zodra een waarheid te pijnlijk, te spannend of te bedreigend voelt voor ons professionele zelfbeeld. Als we moeten toegeven dat we het even niet weten, voelt dat alsof we door de mand vallen. Dus roepen we: “Nietes!”

Het houdt de boel lekker overzichtelijk, onder controle, maar het houdt ons ook muurvast. Want zolang de bodyguard de deur bezet houdt, komt er geen frisse lucht binnen. Ontkenning werkt als een handrem: het kost bakken met energie om vooruit te komen, terwijl er onder de motorkap van alles oververhit raakt.

Maar wat gebeurt er als die handrem eraf gaat? Wat gebeurt er als we de stap wagen van ontkenning naar erkenning? Het korte antwoord: er ontstaat ruimte.

De overgang van ‘nietes’ naar ‘welles’ (of beter gezegd: ‘ja, dit is er ook’) is in coaching een transformerende kanteling. Het is het moment waarop de professionele bokshouding verandert in een open hand. Erkenning betekent niet dat je zwak bent; het betekent dat je stopt met vechten tegen de realiteit.

Zodra je hardop durft te zeggen: “Oké, ik vind dit doodeng”, of “Ja, ik ben inderdaad onzeker of ik dit wel kan”, valt er een last van de schouders. De energie die eerst nodig was om de schone schijn op te houden, komt plotseling vrij voor transformatie. Pas vanaf dat punt kun je gaan bouwen. Je kunt immers niks veranderen wat er volgens jou niet is.